Jeżeli bezpłatne uprawnienia do emisji przestaną funkcjonować w 2039 r. i nie będzie możliwości magazynowania CO₂, nie będzie także możliwa produkcja cementu. Zatem nie mówimy tylko o zachowaniu konkurencyjności, ale w ogóle o zachowaniu produkcji cementu w Polsce – podkreślali przedstawiciele sektora na posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Przemysłu Cementowego w Polsce, które odbyło się 16 września 2026 r.

W posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Przemysłu Cementowego w Polsce, któremu przewodniczył poseł Andrzej Szejna, wzięli udział: poseł Adam Gomoła, poseł Krzysztof Grabczuk, poseł Tomasz Kostuś, poseł Andrzej Kryj, senator Danuta Jazłowiecka i poseł Andrzej Szewiński.

Parlamentarzyści podkreślali, iż przemysł cementowy jest strategiczny dla Polski – wskazując jednocześnie na wpływ polityki klimatycznej na konkurencyjność sektora. Obecnie kluczowa jest rewizja EU ETS, której kształt jest omawiany na grupach roboczych w Radzie Unii Europejskiej.

Paweł Różycki, Z-ca Dyrektora Departamentu Ochrony Powietrza i Negocjacji Klimatycznych w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, prezentował postulaty Polski – obejmujące m.in. zwiększenie puli bezpłatnych uprawnień do emisji CO₂, obniżenie liniowego współczynnika redukcji (LRF) z 3,7 do 2-2,5 proc. czy wstrzymanie redukcji puli bezpłatnych uprawnień do emisji CO₂ do czasu sprawdzenia skuteczności mechanizmu CBAM.

Waga rewizji EU ETS jest fundamentalna z perspektywy konkurencyjności i przyszłości sektora cementowego w Polsce, gdyż branża stoi przed bardzo radykalnym scenariuszem odbierania bezpłatnych uprawnień. Dlatego, aby zmiany w EU ETS pozwoliły na dekarbonizację przemysłu, bez dalszego ograniczania jego konkurencyjności, należy m.in.:

• zapewnić jak najdłuższy dostęp do bezpłatnych uprawnień,
• zrezygnować z kryterium warunkowości,
• uwzględnić charakterystykę sektorów „hard to abate” (z wysoką emisją procesową),
• stworzyć fundusze celowe dla inwestycji w dekarbonizację sektorów energochłonnych,
• zwolnić z opłat ETS produkcję cementu na cele obronne,
• włączyć spalarnie do systemu EU ETS,
• uwzględnić emisje ujemne i kredyty międzynarodowe.

Przemysł cementowy w Polsce zredukował już emisję CO₂ o ponad 30% w stosunku do 1990 r. i wdraża kolejne rozwiązania na drodze do dekarbonizacji, ale na przeszkodzie stoi bariera technologiczna. – Musimy być świadomi, że jesteśmy branżą obciążoną emisją procesową. Nie jesteśmy w stanie jej wyeliminować bez możliwości wychwytu i magazynowania CO₂ – komentował Andrzej Reclik, Członek Zarządu SPC i Prezes Zarządu Heidelberg Materials Polska.

Szacuje się, iż nakłady inwestycyjne na budowę instalacji do wychwytu CO₂ dla całego sektora mogą wynieść nawet 20 mld zł. Aby wdrożyć technologie CCS, konieczne są jednak regulacje krajowe, budowa infrastruktury do transportu CO₂ oraz jego magazynowania onshore. Michał Głowacki, Wiceprezes Zarządu Holcim Polska, wskazywał również na konieczność wyboru operatora sieci przesyłu dwutlenku węgla.

Zagrożenie dla konkurencyjności stanowi także import cementu spoza UE, a mechanizm CBAM jest na etapie wdrażania i przewiduje opłaty dopiero od 2027 r. Janusz Miłuch, Członek Zarządu SPC i Prezes Zarządu CRH Materials Polska, mówił o konieczności potwierdzenia szczelności i skuteczności mechanizmu CBAM. Do tego czasu nie powinny być redukowane bezpłatne uprawnienia do emisji dla przemysłu.

Producenci cementu zwracają uwagę jeszcze na jeden ważny aspekt dekarbonizacji, zawarty w Green Deal. Mowa o stworzeniu mechanizmów, zachęcających do stosowania niskoemisyjnych produktów, w tym cementów i betonów. To m.in. „zielone” zamówienia publiczne, stanowiące obecnie jedynie kilka procent realizowanych inwestycji, a także ulgi i zachęty podatkowe.