– Dekarbonizacja to proces, który powinien być policzony, przemyślany i konsekwentnie realizowany – powiedział Zbigniew Pilch, dyrektor wykonawczy Stowarzyszenia Producentów Cementu podczas debaty pt. „Ekościema czy ekonomiczna konieczność? Prawda o dekarbonizacji i energetycznej transformacji”. Dzisiaj potrzebujemy nie zastanawiania się, tylko konkretnych działań – stwierdził mecenas Piotr Kolasa z Kancelarii Polowiec i Wspólnicy. Debata odbyła się 1 października 2026 r. w Kielcach, podczas 33. sympozjum naukowo-technicznego Kruszywa Cement Wapno. Organizatorem wydarzenia była firma BMP, honorowym gospodarzem sympozjum – firma Dyckerhoff Polska, a jednym z patronów honorowych – Stowarzyszenie Producentów Cementu.

33. Sympozjum naukowo-techniczne Kruszywa Cement Wapno rozpoczęło się w Kielcach 1 października 2026 r. Organizatorem wydarzenia jest firma BMP, honorowym gospodarzem – Dyckerhoff Polska, a jednym z patronów honorowych – Stowarzyszenie Producentów Cementu.

– „Branża bez iluzji” – to hasło tegorocznego sympozjum. Chcemy rozmawiać szczerze, jak jest, bez manipulacji, bez sztuczek, fałszywych dróg i manipulacji faktami. Spotykamy się w momencie wyjątkowym dla tych branż, bo zmieniają się warunki prowadzenia biznesu. Będziemy starali się odpowiedzieć na pytanie: jak wykorzystać potencjał rynku i jednocześnie poradzić sobie ze złożonością otoczenia biznesowego – zapowiadał Przemysław Płonka, redaktor naczelny BMP.

Podczas seminarium branżę cementową reprezentowali m.in.:

– Dariusz Gawlak, wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Producentów Cementu, prezes zarządu Cementowni Warta S.A.

– Mirosław Majchrowicz, członek zarządu Stowarzyszenia Producentów Cementu, prezes zarządu Dyckerhoff Polska (Cementownia Nowiny)

– Zbigniew Pilch, dyrektor wykonawczy Stowarzyszenia Producentów Cementu

EKOSYSTEM – BIZNES I SAMORZĄD

Mirosław Majchrowicz, prezes zarządu Dyckerhoff Polska, wyraził uznanie w związku z przyjęciem tytułu honorowego gospodarza 33. Sympozjum Techniczno-Naukowego Kruszywa, Cement, Wapno. – Zbiega się to z innymi jubileuszami naszej firmy. Dyckerhoff Polska obchodzi w tym roku 30. rocznicę istnienia, a należąca do firmy cementownia w Nowinach – 60. rocznicę powstania. Firma przejęła państwowe przedsiębiorstwo w 1996 roku, a jej siedziba znajduje się w gminie Nowiny k. Kielc.

Zdaniem Łukasza Grynia, wójta gminy Nowiny współpraca między biznesem a samorządem jest kluczowa. – Obie strony są częścią jednego ekosystemu i zależne od siebie. Gmina Nowiny potrzebuje inwestorów, a inwestorzy potrzebują sprzyjającego środowiska związanego z lokalną społecznością i samorządem – mówił wójt Łukasz Gryń. Dodał, że firmy z terenu gminy stoją przed dużymi wyzwaniami, takimi jak dekarbonizacja, ograniczenie emisyjności i transformacja energetyczna.

– Rola samorządu to wspieranie rozwoju biznesu i jednoczesne zapewnienie, by mieszkańcy widzieli w tym rozwoju szansę, a nie zagrożenie. Współpraca ma charakter partnerski i powinna trwać długoterminowo – dodał wójt.

W drugim dniu sympozjum jego uczestnicy mogli wziąć udział w wycieczce technicznej po terenie Cementowni Nowiny.

WYRAZISTE STANOWISKO LIDERÓW BRANŻY

Pierwszą dyskusją panelową była debata pt. „Ekościema czy ekonomiczna konieczność? Prawda o dekarbonizacji i energetycznej transformacji”, którą prowadził Michał Tyrakowski, kierownik projektu ds. wychwytu CO2 Holcim Polska.

– Jako branża nie uciekamy od odpowiedzialności. Z jednej strony znajdujemy się pod presją regulacyjną oraz rosnących cen energii. Z drugiej strony jesteśmy świadomi konieczności uzyskania energetycznej niezależności. Nie ma lepszego sposobu na znalezienie odpowiedzi niż wyraziste stanowisko liderów naszej branży – mówił Michał Tyrakowski.

Aleksander Śniegocki, prezes Fundacji Instytutu Reform zwrócił uwagę, że Państwo ze wsparciem interesariuszy z przemysłu powinno robić więcej, by transformacja sprawniej przebiegała. Po pierwsze Polska nadal nie ma jasno wyznaczonego celu strategii dochodzenia do neutralności klimatycznej jako części realizacji europejskiego celu. Polska ma duży potencjał jeżeli chodzi o dostęp do miejsc składowania CO2. Jeżeli chodzi o centra decyzyjne, to mamy dosyć słabe zarządzanie transformacją przemysłu. Nie ma jednoznacznie wskazanego ośrodka, silnej instytucji, która po analizach wskazałaby uzasadnienie do wydawania środków i podjęcia przez Państwo decyzji o przeznaczeniu kilkuset milionów czy kilku miliardów złotych na branże. Tak się dzieje w przypadku energetyki, ale nie można tego samego powiedzieć o branżach energochłonnych.

Piotr Kolasa, radca prawny/wspólnik Kancelaria Polowiec i Wspólnicy stwierdził, żeobecnie brakuje konkretnych informacji dla rynku, przemysłu, dla przedsiębiorców jak w przyszłości będzie funkcjonował ETS.

Przemysł dostarcza tyle informacji, że przedstawiciele ministerstw czy rządu mają wszystkie informacje, wystarczy tylko rozmawiać z interesariuszami. Jesteśmy trochę w bezładzie decyzyjnym, który nie pozwala przedsiębiorcom inwestować środki w procesy dekarbonizacyjne. Potrzebujemy nie zastanawiania się, tylko potrzebujemy działań.

Zdaniem mecenasa Piotra Kolasy dla rządu największy problem stanowią projekty związane z wypływem środków finansowych ze sfery budżetowej do przedsiębiorstw.

Do projektu CISAF, który według nagłówków prasowych miał rzekomo obniżyć o połowę ceny, przemysł zgłosił 192 strony uwag. W procesie opiniowania tego dokumentu, który trwał 7 dni, przyjęto dwie uwagi. Przemysł jest aktywny, zgłasza uwagi, tylko nie ma odpowiedzi z drugiej strony.

Uważam, że dialog ze stroną urzędową jest na dobrym poziomie tylko brakuje nam decyzji ze strony urzędowej.

Zbigniew Pilch, dyrektor wykonawczy Stowarzyszenia Producentów Cementu: – Chcę stanowczo powiedzieć, że przemysł cementowy podąża drogą dekarbonizacji. Ale musimy mieć świadomość, że dekarbonizacja to proces, a nie decyzja skokowa. I tej świadomości, którą my jako przemysł mamy, nie ma u regulatora. Gdyby ta świadomość była, to wszelkie decyzje, które skłaniają albo zmuszają nas do dekarbonizacji byłyby podejmowane inaczej. Brak świadomości czym jest dekarbonizacja sektorów energochłonnych, takich jak sektor cementowy czy wapienniczy, które mają emisję procesową, powoduje że dzisiaj jesteśmy w totalnym klinczu. A przecież dekarbonizacja to bardzo dobry pomysł. Wiemy, że już obniżyliśmy emisję o ponad 30%, bo to się wszystkim opłaca, bo tak należy robić, bo należy chronić środowisko i być mniej inwazyjnym.

W ostatniej publikacji dyrektywy ETS z 17 lipca jest zapis, że będzie warunkowość przydziału 20% darmowych uprawnień do emisji od 2031 roku, pod warunkiem że przedstawimy i zrealizujemy plan dekarbonizacji. A myśmy już ten plan zrealizowali i zainwestowaliśmy w dekarbonizację jako przemysł cementowy, w ciągu ostatnich 10 lat kilkaset milionów złotych. To nie są tylko liczby. Te inwestycje widać w cementowniach. W skali branży mamy w tej chwili średnio 85% zastąpienia paliw kopalnych paliwami alternatywnymi. Obniżyliśmy wskaźnik klinkier – cement wprowadzając na rynek nowe zdekarbonizowane produkty. Jako branża cementowa zrobiliśmy wszystko, co możliwe, ale żeby sięgnąć dalej potrzebujemy technologii CCS, które wymagają ogromnych nakładów finansowych. Tymczasem ustawodawca nawet nie zaczął dyskusji o tym, co mamy z tym wychwyconym CO2 zrobić. Musimy mieć plan dekarbonizacji. Musimy pracować nad tym. by przygotować strategie wychwytu, transportu i magazynowania CO2. My dzisiaj wiemy, że sektor cementowy w Polsce produkując ok. 10-12% cementu w Europie będzie musiał się liczyć z nakładami nawet 18 mld zł. Później jako kraj musimy zbudować system transportu CO2 za kolejnych kilkanaście miliardów złotych. Przygotowanie magazynów CO2 – kolejnych kilka miliardów. Oprócz ogromnych nakładów inwestycyjnych ten proces wymaga wiele czasu. Czyli dekarbonizacja to proces, który powinien być przemyślany, policzony i konsekwentnie realizowany.

Jako branża jesteśmy cały czas w dialogu z Ministerstwem Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska.

O CBAM dyskutowaliśmy chyba 10 lat. Teraz ten CBAM został wprowadzony. Importer ma zapłacić podatek dopiero w przyszłym roku. My wiemy już że mechanizm, który miał chronić gospodarki europejskie de facto im nie pomaga.

Ze względu na wysokie ceny energii elektrycznej w Polsce tracimy konkurencyjność nie tylko w stosunku do cementu sprowadzanego spoza UE, ale nawet wobec cementu z Niemiec, gdzie producenci mają energię o 25 euro tańszą w Polsce.

Jaromir Krawczyński, przewodniczący Stowarzyszenia Przemysłu Wapienniczego, prezes Zarządu Labtar zaznaczył, że dla branży wapienniczejemisja procesowa stanowi prawie 70%.

– Dekarbonizacja to wyzwanie i szansa dla nowych technologii, ale także ogromne pieniądze, które ktoś będzie musiał wydać. Budowa pierwszej instalacji wychwytywania CO2 w Norwegii pochłonęła 400 mln euro. A jeżeli będzie trzeba zbudować 1000 takich instalacji, to czy naszą Europę na to stać? Czemu nie pójdziemy w inną stronę? Przecież można z CO2 produkować paliwo alternatywnej. W Chile zbudowano pierwszą fabrykę przerobu CO2 na paliwo. Obecnie jest to koszt ok. 50-60 zł za litr, a w 2040 roku to będzie już ok. 4-5 zł za litr, a więc wydaje się to sensowne – tłumaczył Jaromir Krawczyński. – Dopóki CO2 nie stanie się surowcem, na którym będzie można zarobić, którym biznes będzie zainteresowany, to samo wychwytywanie, transportowanie i magazynowanie CO2 będzie marnowaniem naszych pieniędzy, zasobów i energii. Nikt nie będzie zainteresowany zakupem eko wapna czy eko cementu jeżeli będą 10 razy droższe od sprowadzanych spoza granic Unii Europejskiej. Nasi decydenci powinni na nowo przemyśleć podejście do ETS i CCS z perspektywy biznesowo – gospodarczej, bo w obecnej formie jest bardziej kulą u nogi niż potencjałem rozwojowym.

Nie jest tajemnicą, że jesteśmy zasypywani produktami z całego świata.

Musimy zweryfikować nasze spojrzenie.

Zalewają nas produkty, które nie są objęte przepisami unijnymi. Firmy się zamykają, biznes przenosi się poza Europę.

Trzeba usystematyzować legislację, zagwarantować nie zmienialność prawa co najmniej przez 10 lat. Dopóki nie pojawi się jasny pakt z przemysłem, to nic się nie zmieni.